FRÉTTABRÉF

Bęndasamtaka Ķslands

og

Sambands ķslenskra

lošdżrabęnda

  

 

                                                                                                                                      

          21. įrgangur, 8. tölublaš                                                                   október  2002

          Įbm. Einar E. Einarsson                                                                                       

 

 

 

 

 

 

Rįšunautahorniš

októmber/nóvember

 

 

Žį lżkur brįtt enn einu framleišsluįrinu meš sķnum hefšbundnu haustverkum, vali į lķfdżrum, pelsun og skinnaverkun. Samhliša žessu žarf aš velja skinn fyrir skinnasżninguna og stilla öllu upp fyrir veturinn. Žaš er ljóst aš verkin framundan eru mörg en sem betur fer eru allir bśnir aš skipuleggja vel hjį sér pelsunina og žurfa žvķ ekki aš eyša tķma ķ žau verk nś ķ nóvember sem aušveldlega var hęgt aš vinna fyrr ķ haust, eins og višhald og yfirferš į tękjum og ašstöšu. Samhliša žessu hafa jafnvel einhverjir vigtaš burt įkvešinn hóp dżra žannig aš hópurinn sem velja į lķfdżrin śr er töluvert minni, en žaš sparar tķma viš flokkun. Hversu stóran hóp hver og einn lętur sķšan óflokkašan er annaš efni en peningana sem sparast ķ vinnulaun viš flokkunina mį hins vegar nota til aš kaupa aš góš kynbótadżr og žannig spara vinnu en nį samt įsęttanlegum framförum.

 

Vinnan į bśinu

Ķ stuttu mįli žį er mikilvęgt aš halda žeirri rśtķnu sem veriš hefur į fóšrun og hiršingu žar til pelsun er lokiš. Ef vilji er til aš breyta einhverju, eins og t.d. aš fóšra einu sinni į dag, žį er aš gera žį breytingu ķ eitt skipti fyrir öll og halda žvķ svo til loka pelsunar. Ekki gleyma žvķ aš mįnušur lķšur frį žvķ aš fyrsta dżriš er pelsaš og fram aš žvķ sķšasta. Į einum mįnuši getur margt mjög neikvętt gerst ef ekki er hugsaš rétt um dżrin. Žaš er mikilvęgt aš halda žeim ķ jįkvęšum vexti allt til pelsunar og žvķ veršur sveltitķminn aš vera sį sami ķ nóvember (jafnvel meiri ķ einhverjum tilfellum) og hann hefur veriš ķ október.

Lįtiš heldur aldrei vanta hįlm ofan į hreišurkassana. Žegar hętt er aš flokka eša pelsa aš kvöldi er mikilvęgt aš laga hįlminn ofan į kössunum strax. Vöntun į hįlmi į žessum tķma bżšur heim hęttu į slagsmįlum og auknum bitsköšum. Ķ raun er best aš gera einhvern įbyrgan fyrir žvķ aš fara yfir žetta į hverju kvöldi, žannig aš žaš gleymist ekki. Margir af žeim skinnagöllum sem algengastir eru, eins og blautur kvišur og nag, verša til į pelsunartķmanum, ž.e.a.s. žegar komiš er fram ķ nóvember. Danskir bęndur segja gjarnan aš į žessum tķma eigi besti hiršir bśsins aš bera įbyrgšina į fóšrun og hiršingu.

Žegar byrjaš er aš flokka veršur įkvešinn óróleiki ķ hśsinu. Žessi óróleiki eykst sķšan enn žegar fariš er aš pelsa og sum dżrin verša ein en önnur ekki. Žótt lęšurnar verši aš jafnaši fyrr til en högnarnir er rétt aš pelsa žau bęši ķ einu žegar hvorugt žeirra į aš halda įfram ķ ręktun. Žaš borgar sig aš raša upp sem allra fyrst žeim dżrum sem įkvešiš er aš setja į, og žį högnum og lęšum sér ķ stęršarröš žannig aš vetrarfóšrunin verši sem aušveldust.

 

Fyrir hverju į aš velja?

Allir vita hvaš stęršin hefur haft mikiš aš segja ķ veršmyndun skinna į sķšustu įrum. Ef samantekt frį CFC fyrir sķšasta söluįr er borin saman viš sķšustu tvö įr į undan kemur ķ ljós aš stęršin vegur žyngra ķ įr en hśn hefur gert. Žetta į sérstaklega viš um högnaskinnin, en žar var borgaš meira fyrir stęršina įriš 2002 en bęši 2001 og 2000 ķ höfušlitartegundunum. Kaupendur eru hins vegar viljugri til aš borga meira fyrir hįragęši į lęšuskinnum, žó žaš sé ašeins mismunandi milli litartegunda. Žaš er ljóst aš bestu skinnaveršin fį žeir sem hafa bęši stęrš og gęši ķ lagi. Hver žróunin veršur į nęstu įrum veit enginn, en flest bendir til aš hśn haldi įfram į žeirri braut sem hśn hefur veriš į sķšustu įr. Hér aftar ķ fréttabréfinu eru dregnir saman nokkrir punktar sem rétt er aš hafa ķ huga viš val į įsetningsdżrum.

            Į fundum sem haldnir verša meš bęndum um land allt um mįnašamótin október/nóvember veršur fariš enn ķtarlegar ķ hvaš markašurinn borgaši fyrir į sķšasta söluįri.

 

Aš flokka eša ekki flokka !!!

Nś ķ seinni tķš er fariš aš tala annars vegar um lošdżraręktendur og hins vegar um skinnaframleišendur. Munurinn į žessum tveimur hópum er kannski ekki svo mikill, en skżrist aš stóru leyti af vinnunni sem lögš er ķ flokkun aš haustinu. Ég hef įšur skrifaš um śtreikninga sem geršir hafa veriš į kostnaši viš flokkun og öflugt kynbótastarf heima į bśunum annars vegar og hins vegar į hagkvęmni žess aš kaupa högnana aš og lįta žannig ašra sjį um aš velja fyrir hįragęšum. Žęr samantektir sem geršar hafa veriš um žetta sżna aš peningaleg śtkoma er svipuš hvor leišin sem farin er. Framfarirnar hjį žeim sem kaupir eru įsęttanlegar milli įra žó hann haltri eitthvaš į eftir žeim sem selur. Žaš er ljóst aš žeir sem žykjast flokka og eyša ķ žaš tķma en nį aldrei neinum įrangri tapa peningum meš vinnu sem žeir fį ekkert śt śr.

            Žaš į hver og einn bóndi aš velta žvķ fyrir sér hvaš žaš kosti aš gęšaflokka į móti žvķ aš kaupa helming högnanna, eša jafnvel alla, frį bśum sem framleiša góš skinn. Meš langtķmasamningi og loforši um įframhaldandi kaup mętti įn efa nį veršinu nišur ķ samgjarna tölu. Seljandinn losnar lķka viš aš pelsa viškomandi högna og fengi žį stašgreidda. Kaupandinn pelsar eitt skinn į móti hverjum högna sem hann kaupir og borgar sķšan ašeins fyrir aš žurfa ekki aš flokka, įsamt žvķ aš fį dżr sem skila framförum ķ viškomandi stofni. Kaupandinn myndi sķšan leggja höfušįhersluna į frjósemi og stęrš lęšanna sem hann setur į, en žaš geta allir tališ hvolpa og lesiš af vigt. Žaš er ekki vafi aš žessi ręktunarašferš eša skinnaframleišsluašferš į viš um marga bęndur hér eins og ķ nįgrannalöndunum og er žaš hiš besta mįl. Žeir bęndur sem hafa grķšarlega gaman af žvķ aš flokka minkana sķna og eyša ķ žaš hundrušum klukkutķma fį śtrįs fyrir žaš, en geta žį um leiš stušlaš aš framförum hjį žeim sem ekki hafa įhuga į aš leggja žį vinnu ķ žaš sem žarf.       

 

Kaupa dżr

Hvort sem bęndur velja nś aš stunda sitt ręktunarstarf alfariš sjįlfir eša ekki, verša allir aš kaupa reglulega inn nż dżr. Bęndur žurfa aš skipta aš skipta śt aš lįgmarki 15-20% af högnunum įr hvert. Frį Danmörku heyrir mašur stundum žį sögu aš žeir sem séu žar į toppnum séu žeir sömu og alltaf eru aš kaupa dżr. Hinir sem virkilega žyrftu helst į framförum aš halda kaupi hins vegar ekki eins oft dżr. Hvaš sem žvķ lķšur žį skora ég į alla aš fį inn nżtt blóš og minni ķ žvķ sambandi į innflutningsbśiš sem SĶL į, en einnig aš margir bęndur hér į landi framleiša betri skinn en ašrir og geta žvķ aušveldlega selt öšrum dżr og žar meš flżtt framförum viškomandi. Betra er aš kaupa inn dżr įrlega heldur en aš lįta einhvern tķma lķša og kaupa sķšan grķšarlegan hóp. Žaš er aušveldara aš kljśfa kaupin fjįrhagslega įsamt žvķ aš viškomandi hefur tök į aš venjast hinum nżju dżrum og sjį hvernig žau blandast žeim dżrum sem fyrir eru į bśinu.

 

Verkun og flįning

Ķ tengslum viš hverja skinnasżningu hefur verkunin hjį hverri verkunarstöš veriš dęmd. Allir sem verka skinn eiga aš hafa fengiš blöš meš dómnum į send ķ pósti, en bestu skinnaverkunarstöšvarnar hafa fengiš višurkenningu į sżningunni. Žaš er ljóst aš skinnaverkun hefur almennt batnaš hér į landi į sķšustu įrum. Žaš er ekki hęgt aš žakka tęknivęšingunni einni žvķ žaš eru fyrst og fremst vinnubrögš og/eša kröfur žeirra sem stjórna sem hafa aukist. Žaš er žekkt annars stašar frį aš žvķ meiri sem tęknivęšingin er žvķ meiri lķkur eru į sams konar skemmdum į öllum skinnunum. Um žetta eru žekkt fjölmörg dęmi. Žaš er žvķ naušsynlegt aš hver og einn skoši daglega śtkomuna śr skinnaverkuninni og meti hvort allt sé ķ lagi eša ekki. Ég vil lķka minna bęndur į žann möguleika aš merkja eitt eša fleiri bśnt ķ fyrstu kössunum sem sendir verša śt. Žannig er hęgt aš fį dóm į skinnaverkunina strax. Nįnari upplżsingar um framkvęmd į žessu gefa Įrni Kristjįnsson eša Einar. Meira er skrifaš um skinnaverkun hér aftar ķ blašinu.

Žaš er ekkert eins ömurlegt eins og aš skemma skinnin viš flįningu eša verkun, skinn af dżrum sem bśiš er aš berjast viš aš halda lķfinu ķ og pressufóšra ķ fleiri mįnuši. Hér veršur žvķ aš vanda til verka.

Einar E.

 

 

 

Flįning og verkun skinna

 

Hér į eftir fylgja nokkrir punktar um flįningu og verkun skinna. Žaš veršur aš lķta į žetta sem leišbeinandi punkta, en nśmer eitt er aš sį sem verkar skinnin viti hvernig žau eigi aš lķta śt aš verkun lokinni. Megniš af žessu efni hafiš žiš séš įšur, enda eru lesandur aš fara aš gera žaš sama nś og žeir hafa gert į žessum tķma sķšustu įr. Ekki hafa heldur neinar stórkostlegar grundvallarbreytingar įtt sér staš ķ žessari ašferšafręši ķ fjölda įra. Žaš er hins vegar mikilvęgt fyrir hvern og einn aš vera alltaf gagnrżninn į eigin verk žannig aš saman fari vönduš vinnubrögš og įsęttanleg afköst mišaš viš tęki og mannafla.

 

Aflķfun og tromlun

Ef notaš er gas frį bķlum/fóšurvélum viš drįpiš er mikilvęgt aš blandan sé sterk, ž.e.a.s. aš hlutfall bensķns sé sem mest ķ henni. Žannig veršur kolsżringurinn sem mestur ķ loftinu og žaš leišir af sér snöggan daušdaga hjį dżrunum. Nżir bensķnmótorar geta veriš hęttulega góšir til žessa verks. Žaš er mikilvęgt aš gasiš sé kęlt įšur en žaš fer inn ķ drįpskassann. Best er aš nota rör, ca. 4 metra langt, og senda sķšan gasiš ķ gegnum vatn eša ull įšur en žaš fer inn ķ kassann. Best er aš nota koldķoxķš af flöskum viš drįpiš.

Gott er aš lķta vel į hvert og eitt einasta dżr strax og žaš er dautt, žannig aš taka megi frį žau sem žurfa į aukahreinsun aš halda. Žaš er lķka įkvešin vinnuhagręšing fólgin ķ aš safna žeim saman og pelsa žau öll ķ einu ef kostur er. Ķ žessum tilfellum getur veriš um aš ręša dżr sem eru hlandblaut į kviš og/eša hafa skķt eša fóšurklessur ķ feldinum. Ef um slęm tilfelli er aš ręša borgar sig aš žvo žessi dżr meš volgu vatni og mildri sįpu. Mikilvęgt er aš žau séu sķšan skoluš vel meš hreinu vatni og tromluš žar til žau eru žurr.

Öll dauš dżr į aš tromla ķ hreinu sagi ķ minnst 15-20 mķnśtur. Miša žarf viš aš ķ tromlunni sé 1 kg af sagi fyrir hvert dżr sem žar er. Ef ekki er nęgjanlegt sag getur žessi ašgerš skemmt hįrin į feldinum. Skipta žarf um sag eftir žörfum. Betri hreinsun fęst ef sagiš er rakt žegar tromlaš er. Setjiš žvķ svolķtiš vatn ķ sagiš og blandiš žvķ saman įšur en byrjaš er aš tromla skrokkana. Eins fęst betri įrangur ef skrokkarnir eru tromlašir volgir.

Viš kęlingu į skrokkunum er naušsynlegt aš bil sé į milli žeirra žannig aš loft nįi aš leika um žį. Heitir skrokkar mega ekki liggja hliš viš hliš vegna hęttu į alvarlegum skemmdum į skinninu. Best er aš dżrin séu flegin innan sólarhrings frį aflķfun.

 

Flįning

Mikilvęgt er aš vandaš sé til flįningarinnar žannig aš skemmdir vegna rangra vinnubragša eša vanstilltra tękja séu ķ algjöru lįgmarki.

Į sķšustu įrum hefur žaš fęrst ķ vöxt aš skinnin séu skröpuš strax eftir flįningu og fryst žannig. Margar įstęšur geta veriš fyrir žvķ aš bęndur velji aš gera žetta, en reynslan frį Danmörku sżnir aš ķ žessu getur veriš fólgin mikil vinnuhagręšing fyrir litlar eša fįmennar verkunarstöšvar. Einnig hefur fęrst ķ vöxt į sķšustu įrum aš bęndur eigi saman afkastamikla skrapara og rįši žį einn ašila til aš skrapa, en fullvinni sķšan skinnin heima į bśinu. Tilraunir hafa sżnt aš ef vel er vandaš til verksins žį hafi žaš ekki neikvęš įhrif į skinnastęršina né gęši feldsins aš frysta skinnin nišur skröpuš.

Almennt eru skinnin fryst meš lešurhlišina śt, en reynsla žeirra bęnda hér į landi sem prófaš hafa aš frysta skinnin meš hįrahlišina śt gefur til kynna aš žaš hafi ekki heldur neikvęš įhrif į skinniš. Hęttan į fitusmiti milli skinna eykst žó viš žaš, bęši žegar pakkaš er, en lķka žegar skinnin eru aš žišna aftur ķ pokunum, en fitan žarf ekki żkja mikinn hita til aš renna af staš.

Ef sį sem skrapar er vandvirkur og hreinsar stokkana vel, eins og gera į milli skinna, įsamt žvķ aš skinnin séu skröpuš vel minnkar smithęttan verulega. Skinnin skulu fryst eins fljótt og hęgt er, og ekki seinna en 8-10 tķmum eftir flįningu žurfa žau aš vera komin ķ mķnus 22 grįšur. Annars er hętta į aš žau sśrni og verši laushęrš. Mikilvęgt er aš setja ekki of mikiš inn ķ frystinn ķ einu og passa aš pokarnir séu gegnfrosnir įšur en žeim er staflaš saman. Žaš tekur minnst einn sólarhring fyrir poka meš 15 skinnum aš gegnfrjósa. Magniš ķ pokunum mį heldur ekki vera of mikiš, en žaš seinkar žvķ aš žeir gegnfrjósi. Pokarnir verša lķka aš vera frostžolnir, vel lokašir og lofttęmdir eins og kostur er įšur en žeir eru frystir.

 

Verkun eftir skröpun

Hitastigiš į saginu ķ tromlunni žegar hįrahlišin er tromluš hefur afgerandi įhrif į virkni žess og hreinsunarhęfni. Almennt er sagt aš hitastigiš į žvķ megi ekki fara undir 20-25°C. Ef skinnin sem sett eru ķ sagiš eru hins vegar kaldari (hafa t.d. veriš ķ frosti), og sagiš kannski varla nógu heitt er ljóst aš hitastigiš fellur mikiš ķ tromlunni, sem sķšan minnkar virknina į saginu. Eina rįšiš viš žvķ er aš hękka annaš hvort hitann į saginu ķ 30-35°C og/eša auka hitann į skinnunum sem sett eru ķ tromluna. Varast skal žó aš lįta skröpuš skinn liggja of lengi ķ miklum hita, en stofuhiti skemmir žau ekki, og hafa veršur lķka ķ huga aš innstu skinnin ķ pokunum eru alltaf kaldari en žau ystu. Ef allt er ešlilegt eiga ca. 20 mķnśtur aš duga til aš skila skinnunum vel hreinum įn žess žó aš žau séu farin aš žorna. Žaš tekur žó oft ašeins lengri tķma fyrir högna og ašeins styttri fyrir lęšur. Nettromlun eša hristari į aš hreinsa sagiš śr skinnunum į 11/2-2 mķnśtum.

 

Žurrkun skinna

Mikiš hefur veriš skrifaš um žurrkun skinna aš undanförnu og žį mest vegna slęmrar žurrkunar į stórum högnaskinnum. Lįgmarksžrżstingur į loftinu eru 70-80 mm į vatnssślu mišaš viš 5 mm stśta aš innanmįli, ef męlt er frį efra vatnsborši aš efra vatnsborši. Stęrri stśtar eša 6mm žurfa ekki eins mikinn loftžrżsting eša 50-60 mm. Gott getur veriš aš nota ašeins minni loftžrżsting fyrstu tķmana en sķšan mį auka hann umtalsvert. Ef skinnin eru of föst į žönunum er lķklegasta skżringin aš žrżstingurinn į loftinu sé of lķtill eša hlutfall hita og raka vitlaust. Eftir fyrsta sólarhringinn er varla hęgt aš nota of mikinn loftžrżsting til aš žurrka skinnin, en mjög mikilvęgt er aš skinnin žorni af loftinu sem er blįsiš ķ gegnum žau en ekki loftinu sem umlykur žau ķ žurrkaranum. ATHUGIŠ ŽVĶ ŽRŻSTINGINN VEL.

            Sį hiti og raki sem rįšlagšur er į loftinu er breytilegur į milli leišbeininga. Sumir segja 18°C og 62% raka og ašrir segja 20°C og 55% raka, en žvķ meiri sem hitinn er žvķ minni į rakinn aš vera.

            Ef allt er eins og žaš į aš vera er ekki óešlilegt aš skinnin žyngist um 3-5% į fyrstu žremur dögunum ķ eftiržurrkuninni. Hęgt er aš skoša žetta meš žvķ aš vigta įkvešinn fjölda į heršatré strax og žau koma śt śr žurrkaranum og aftur 3 dögum seinna. Hiti og raki ķ eftiržurrkuninni eru yfirleitt rįšlagšir 10°C og 75% raki. Skinn sem ekki eru ķ lagi žegar žau koma śt śr žurrkaranum žarf aš setja aftur ķ hann žar til žau eru žurr.

            Mikilvęgt er aš ganga vel frį skinnunum til sendingar og vanda sérstaklega festingu į merkinu, en merkjalaust skinn er glataš skinn.

 

Nišurlag

Rétt er aš pelsa fulloršnar lęšur sér og halda žeim sér ķ gegnum alla verkunina, en skinnin af žeim žola t.d. minna įlag ķ skröpunni og er hęttara viš ofžornun viš hįrtromlun en skinn af hvolpalęšum.

Hlutfall skinna ķ undirsortir skiptir lķka mįli. Tölur héšan sżna žó aš hlutfall undirsorta hér į landi hefur heldur minnkaš į seinni įrum. Ennžį eru žó menn sem skera sig śr. Sem dęmi žį held ég aš versta talan sem ég hef séš ķ įr er 6% ķ fyrsta flokk (regulęre). Žetta veršur aš teljast svakaleg tala žvķ skinnafjöldinn var ķ žriggja stafa tölu. Almennt sagt žį er of mikil breidd og žvķ er naušsynlegt aš hver og einn skoši sķnar tölur. Hvers vegna fara skinnin ķ undirsortir? Er um aš ręša verkunargalla og/eša framleišslugalla sem er bóndanum sjįlfum aš kenna, t.d. rifin eša skķtug skinn, eša eru gallarnir erfšabundnir? Ef .eir eru erfšabundnir žarf aš velja gegn žeim viš val į lķfdżrum, t.d. stök hvķt hįr. Ekki er lengur eins aušvelt aš lesa žessar upplżsingar śt śr skinnatölfręšinni og žvķ žurfa bęndur aš skoša framleišslu sķna og leggja mat į hana įšur en henni er pakkaš nišur ķ kassa og send śt. Ég minni aftur į möguleikann į aš uppbošshśsin meti skinnaverkun viš móttöku į skinnum, bęndum aš kostnašarlausu.

Einar E

 

 

Fréttahorn fóšureftirlitsins

 

Žann 16. október sķšastlišinn hittust samstarfsašilar Fóšureftirlitsins į Hvanneyri til skrafs og rįšagerša, žau Björn Halldórsson formašur S.Ķ.L, Einar E. Einarsson rįšunautur B.Ķ., Björn Žorsteinsson rannsóknarstofustjóri og Įlfheišur Marinósdóttir. Rędd voru mįlefni eins og kostnašur viš efnagreiningar, fjįrmögnunarleišir Fóšureftirlitsins, heimsóknir til fóšurframleišenda, nįmskeišahald og śtgįfa įrsskżrslu svo eitthvaš sé nefnt.

Samkvęmt kröfu Landbśnašarrįšuneytisins sem veitir fé til fóšurnišurgreišslu er framleišendum skylt aš senda fóšursżni til efnagreiningar. Fyrir įriš 2002 var gengiš śt frį aš hver framleišandi sem selur fóšur sendi inn 46 sżni, og žeir sem framleiša fyrir eigiš bś 33 sżni, til aš eiga rétt į fóšurnišurgreišslu. Nišurstöšur efnagreininga eru mikilvęg gögn sem naušsynlegt er aš hafa til hlišsjónar žegar unnir eru fóšurlistar og fóšurįętlanir.

Starfsemi Fóšureftirlitsins hefur gengiš vel žaš sem af er įrinu, og nś er bśiš aš efnagreina yfir 300 sżni, nokkuš meira en į sama tķma ķ fyrra. Allir fóšurframleišendur hafa veriš heimsóttir einu sinni og seinni umferš heimsókna er hafin. Fundarmenn voru sammįla um aš heimsóknir Fóšureftirlitsins ķ fóšurstöšvar skilušu įrangri og skyldi haldiš įfram. Einnig var įkvešiš aš śtgįfu į įrsskżrslu yrši hagaš meš svipušum hętti og veriš hefur, en žar fram koma allar nišurstöšur efnagreininga auk žess sem ęskilegt er aš žar birtist greinar og töflur sem geta nżst fóšurgeršarfólki viš dagleg störf. Haldiš var nįmskeiš fyrir fóšurstöšvafólk ķ febrśar og er stefnt aš žvķ aš žaš verši fastur lišur ķ starfsemi eftirlitsins.

Kostnašur viš efnagreiningar er mikill og hafa ašföng til efnagreininga hękkaš um 7 – 8 % milli įra. Žęr eru einnig mjög vinnukrefjandi, en meš aukinni žjįlfun starfsfólks hefur vinnutķmum į hvert sżni fękkaš og žar af leišandi hefur veriš hęgt aš komast hjį hękkun į efnagreiningarkostnaši. Kostnašur viš heildarefnagreiningu į einu sżni žar sem męlt er žurrefni, aska, prótein, fita, TVN, peroxiš, frķar fitusżrur, örverugreiningar og saltmęling er 16.500 kr. Žar sem sumar męlingar eru ašeins geršar hįlfsmįnašarlega eša sjaldnar er mešalverš į įrsgrundvelli 12.500 kr į innsent sżni, sé mišaš viš žann sżnafjölda sem lagšur er til grundvallar fyrir fóšurnišurgreišslu. Fyrir įriš 2002 er įętlašur rekstrarkostnašur Fóšureftirlitsins 7,5 milljónir og allar lķkur į aš sś įętlun standi.

Frį upphafi hefur Framleišnisjóšur Landbśnašarins styrkt Fóšureftirlitiš mjög myndarlega og lįtiš af hendi rakna 11,5 milljón króna styrk, og auk žess 2,5 milljónir į žessu įri. Frį upphafi var stefnt aš žvķ aš Fóšureftirlitiš yrši meš tķš og tķma sjįlfbęrt, ž.a.e.s. aš framleišendur bęru smįtt og smįtt meiri kostnaš. Ķ įr er hlutur framleišenda 2/3 kostnašar viš hvert sżni, en var įšur helmingur.

Fundarmönnum varš tķšrętt um į hvern hįtt vęri hęgt aš auka hlut framleišenda į nęsta įri, įn žess aš auka heildarkostnaš viš efnagreiningar į hverja fóšurstöš. Fóšurverš hefur hękkaš mikiš og žvķ er svigrśm framleišenda enn knappara en fyrr til aš greiša fyrir efnagreiningar. Til aš halda heildarefnagreiningarkostnaši svipušum og ķ įr veršur įkvešnum greiningum fękkaš, en fóšurframleišendur greiša žess ķ staš ¾ kostnašar. Verš į efnagreiningum veršur žaš sama og rįšgert er aš sękja um styrk til Framleišnisjóšs til aš brśa biliš. Žaš er okkur sem aš Fóšureftirlitinu stöndum fyllilega ljóst aš aškoma Framleišnisjóšs, aš žvķ žróunarverkefni sem Fóšureftirlitiš er, hefur gert žaš mögulegt aš koma žessu verkefni įleišis.

Meš žökk fyrir góša fundarsetu,

Įlfheišur Marinósdóttir

 

 

Kröfur til įsetningsdżra

 

Į fundi sem ég sótti į dögunum til Finnlands voru framfarir ķ ręktun mešal annars til umręšu ķ svoköllušum ręktunarhópi. Ķ honum eiga sęti fulltrśar allra Noršurlandanna. Žaš kom fram hjį fulltrśum flestra žessara landa aš eitt ašalvandamįliš ķ framförum vęri sennilega “mešalmennska” ķ vali į dżrum til įsetnings. Žį er ķ raun įtt viš aš bęndur geri of litlar kröfur til įsetningsdżranna og velji samhliša śr of litlum hópi dżra į viškomandi bśi. Žannig nį menn engum įrangri ķ neinum eiginleikanna.

Ef bśiš er aš setja allar upplżsingar um viškomandi eiginleika inn ķ ręktunarforrit og viškomandi hefur “góša” samvisku gagnvart žeirri skrįningu į aš vera hęgt aš treysta į hundraš-tölurnar, eša svokallaša indexa. Dżr sem eru meš hundraš eru mešaldżr, og žvķ mį ekki gleyma. Um žennan liš vęri hęgt aš skrifa langan texta og vitna ķ margar heimildir o.s.frv. Ég vil hins vegar gera langa sögu stutta og segja eftirfarandi: Ef dżrin sem sett eru į til undaneldis eru ekki VEL yfir mešaldżri į bśinu verša framfarirnar ķ samręmi viš žaš.

 

Kröfur til įsetningsdżra

Eins og įšur hefur veriš sagt žį er mikilvęgast aš hver og einn meti sjįlfur, og/eša meš ašstoš rįšunauts, hvar veikar og sterkar hlišar bśsins liggja og geri kröfur til įsetningsdżranna ķ samręmi viš žaš. Mikilvęgt er aš skoša žróun eiginleika innan viškomandi bśs sķšustu 3-4 įr og hafa til hlišsjónar žróunina hjį uppbošshśsunum. Einnig hefur Fagrįš gefiš śt markmiš um lįgmarkskröfur til framfara ķ gęšum og stęrš nęstu įrin.

Hér į eftir fylgja nokkur atriši til umhugsunar viš val į įsetningsdżrum sem mišast viš mešaltalsbśiš, en ef žś lesandi góšur ert meš betri framleišslu žį geriršu aš sjįlfsögšu meiri kröfur. Tökum sem dęmi aš ef žś ert meš tępa 6 hvolpa aš mešaltali eftir paraša lęšu, žį lķturšu ekki į hvolpa śr smęrri gotum en 7 til įsetnings.

            Til lengri tķma litiš borgar sig aš velja fyrir öllum žeim eiginleikum ķ einu sem viškomandi framleišandi vill nį framförum ķ, en žį er naušsynlegt aš nota ašstošartęki eins og öflugt skżrsluhaldsforrit. Ef lķfdżrin eru valin įn žess aš eiginleikarnir séu settir saman ķ eina einkunn, ž.e.a.s. dżrin valin beint śt frį korti viškomandi dżra veršur aš gera lįgmarkskröfur um žį eiginleika sem skipta mestu mįli.

 

Minkur

ü      Er frjósemi dżranna į bśinu ķ lagi. Ekki er óešlilegt aš gera žęr kröfur til hvolpalęša aš žęr komi śr minnst 6 hvolpa gotum mišaš viš 3.v. aldur og hafi vel yfir 100 ķ frjósemiseinkunn. Lęšur sem skila fęrri en 7 hvolpum og liggja undir 100 ķ einkunn į heldur ekki aš setja į. Lęšur sem fį aš halda įfram verša aš vera vel yfir 100 og hafa skilaš góšum hvolpum viš frįfęrur. Įstęša getur veriš til aš gera mismunandi kröfur eftir litartegundum, en til lengri tķma žį borgar žaš sig ekki og hęgir į framförunum.

ü      Fulloršnu lęšurnar žurfa aš hafa góša frjósemiseinkunn en žęr fengu nżja ķ vor. Eins sżnir reynslan aš žriggja įra lęšur hafa lokiš sķnu besta skeiši og žvķ er ekki rétt aš setja į nema mjög lķtiš af žeim (5-7% af viškomandi lķnu). Ekki er óešlilegt aš hafa 55-60% af stofninum fyrsta įrs lęšur. Setjiš heldur ekki į lęšur sem hafa veriš geldar, veriš einparašar eša ekki hafa haft įsęttanlega fjölda af FALLEGUM hvolpum viš frįfęrur. Gleymiš ekki aš pelsa śt žau dżr sem įšur er bśiš aš merkja śt vegna t.d. stress. Hęttiš aldrei viš aš pelsa dżr sem einu sinni er bśiš aš įkveša aš pelsa fyrr į įrinu.

ü      Kröfur til žunga veršur aš gera mišaš viš mešalžunga viškomandi litartegundar į viškomandi bśi. Vonandi geta samt flestir haft alla högnana stęrri en 2.700 gr og lęšurnar stęrri en 1.350 gr. Gleymiš ekki aš eftir žvķ sem fleiri fara aš rękta žessa “sjaldgęfari” liti verša framfarirnar meiri.

ü      Gera žarf kröfur um žéttan feld meš miklu og žéttu želi og mörgum, beinum og fallegum vindhįrum sem želiš stżrir vel. Ešlilegt er aš gera meiri kröfur til feldgęša į högnum en lęšum.

ü      Litur og hreinleiki. Žessir eiginleikar skinnsins hafa ekki vegiš žungt ķ veršmęti žess į lišnum įrum, og eftir žvķ sem skinnin eru lélegri aš gęšum žvķ minni įhrif hafa žessir eiginleikar haft į vešmęti žeirra. Langstęrstur hluti ķslensku framleišslunnar liggur undir mešaltali ķ bęši gęšum og stęrš. Meš hlišsjón af žessum stašreyndum ęttu flestir bęndur aš leggja mjög litla įherslu į lit og hreinleika ķ hinum hefšbundnu litartegundum, og einbeita sér frekar aš žvķ sem mįli skiptir og gefur pening. Til lengri tķma skiptir žó hreinleikinn mįli og ef bęndur geta leyft sér aš leggja įherslu į hann žį ęttu žeir aš gera žaš.

 

Refur:

ü      Mešalfrjósemi į paraša blįrefslęšu hér į landi įriš 2002 er nįlęgt 5,6 ef mišaš er viš 15. jślķ. Žessi tala er ķ raun įsęttanleg mišaš viš bęši Noreg og Finnland, en ķ bįšum žessum löndum gekk gotiš frekar illa įriš 2002. Įstęšurnar fyrir žvķ eru eflaust fleiri en ein, en žó telja bęši žeir Finnar og Noršmenn sem ég hef rętt žetta viš aš hér séu žaš stóru dżrin sem eru aš bregšast. Žaš eru sķfellt fleiri sem tala um aš velja refahvolpana snemma til įsetnings og nś eru bęši Finnar og Noršmenn farnir aš tala um lok įgśst og byrjun september. Ég hef margsinnis skrifaš um žetta į lišnum įrum og žvķ er žetta ekkert sem ętti aš koma ķslenskum refabęndum į óvart. Žeir sem velja oršiš lęšuhvolpana snemma aš haustinu miša žvķ gjarnan viš 8 hvolpa got eša stęrri, og minni kröfur mį helst ekki gera. Hver og einn veršur žó aš haga seglum eftir eigin vindi en algjörar lįgmarksfrjósemiskröfur verša aš vera 6 hvolpar lifandi viš 3.v. aldur og frjósemiseinkunn sem er hęrri en 100. Meš hlišsjón af minnkandi pörunarvilja högnanna žegar hitastigiš aš vorinu hękkar og žeirrar miklu aukavinnu sem fylgir žvķ aš hafa seint fędda hvolpa ętti aldrei aš setja į hvolpa sem eru fęddir seinna en fyrstu daga jśnķmįnašar.

ü      Kröfur til stęršar mišast aš sjįlfsögšu viš mešalstęrš dżra į viškomandi bśi, en viš val į įsetningsdżrum er naušsynlegt aš meta lķka lengd žeirra. Vigt į refum getur gefiš villandi upplżsingar en reglan ķ Noregi er t.d. aš enginn högni ętti aš vera undir 70-72 cm aš lengd ef mišaš er viš lengd frį nefi og aftur aš setbeini viš halarót. Til eru sérstakar męlistangir til aš męla lengd refa. Reyniš žvķ aš meta lengdina į refnum um leiš og žiš vigtiš hann.

ü      Hįragęšin. Želiš į aš vera bęši žykkt og žétt og styšja vel aš vindhįrunum. Vindhįrin eiga aš nį vel upp śr želinu, vera mörg og bein įsamt žvķ aš dreifast fallega yfir allt dżriš. Į seinni įrum hefur veriš mikiš betur borgaš fyrir želiš į refaskinnunum en vindhįrin.

ü      Betur er borgaš fyrir ljósu litina bęši ķ blįref og shadow og žvķ er ešlilegt aš hafa žaš ķ huga viš val į įsetningsdżrum. Hreinleikinn į litnum skiptir hins vegar ekki miklu mįli ķ dag en žau skinn sem notuš eru ķ hefšbundnar kįpur žurfa aš hafa fallegan blįan tón ķ želinu, en ekki brśnleitan eša gulan tón.

 

Pelsunartķmi refa hefur veriš töluvert ķ umręšunni aš undanförnu. Eins og įšur hefur veriš sagt frį hefur FFS aflżst fyrra uppbošinu ķ desember. Ein af įstęšum žess er aš forša bęndum frį žvķ aš pelsa of snemma og framleiša žannig fleiri flöt skinn en ella. Žaš er mįl manna aš refabęndur séu sumir hverjir farnir aš pelsa of snemma, ž.e.a.s. įšur en želiš nęr fullum žroska. Almennt er ekki rįšlagt aš byrja aš pelsa ref fyrr en eftir 12 nóvember.

 

Einar E.

 

 

 Fagrįš ķ lošdżrarękt

Fundur haldinn ķ Bęndahöllinni 10. október 2002 kl: 11:00.

 

Fundargeršin nįnast óstytt

 

Męttir voru Bjarni Stefįnsson, Ari Teitsson, Ślfar Sveinsson, Gauti Halldórsson og Einar Einarsson.

 

Bjarni lagši fram eftirfarandi dagskrį:

 

1.        Innflutningsmįl. Dreifing erfšaefnis frį Holtsmśla – śthlutunarreglur.

2.        Endurskošun į innflutningsįętlun frį 23. mars 2001.

3.        Flokkun ķslenskra skinna frį framleišsluįrinu 2001 meš tilliti til žeirra markmiša sem Fagrįš hefur sett greininni.

4.        Skinnasżningarreglur fyrir komandi vetur.

5.        Reglur um sölulista (hitlista).

6.        Fręšslumįl ķ haust.

7.        Hagfręši og rekstrarleišbeiningar ķ lošdżrarękt.

8.        Önnur mįl.

 

1.      Fagrįš ręddi ķtarlega um hvernig śthluta ętti žeim dżrum sem bošin verša til sölu frį Holtsmśla nś ķ haust. Įkvešiš var nota aš grunninum til sömu śthlutunarreglur og ķ fyrra. Geršar voru naušsynlegar breytingar į žeim en ķ įr er ekki veriš aš “tęma” hśsiš eins og žį var gert. Sjį mešfylgjandi blaš um žęr reglur sem Fagrįš leggur til aš gildi haustiš 2002.

 

2.      Ķ upphafi umręšunnar lżstu fundarmenn įnęgju sinni meš hvernig tekist hefši til meš innflutning bęši minka og refa frį žvķ sķšasta innflutningsįętlun var gerš, ķ mars 2001. Hefur sś įętlun sem žį var gerš ķ raun öll veriš framkvęmd og į žaš vonandi eftir aš skila sér til bęnda žegar žeir fį žessi dżr til sķn ķ haust og nęsta vetur. Žvķ nęst var fariš yfir stöšuna eins og hśn er ķ dag, en nokkrir veigamiklir žęttir hafa breyst frį žvķ sķšasta innflutningsįętlun var lögš fram:

 

Hvaš hefur breyst:

 

Meš hlišsjón af žessum atrišum telur Fagrįš rįšlegast aš setja į dżr til undaneldis ķ Holtsmśla ķ haust śr žeim hópi sem nś er į bśinu, og reka žannig bśiš ķ am.k. eitt įr til višbótar sem heilsįrsbś.

 

Žar sem ekki er séš fyrir endann į plasamacytose faraldrinum ķ Danmörku leggur Fagrįš til aš Grįnumóar ehf. kaupi högna eftir pörun frį Danmörku ķ mars įriš 2003. Ef stašan ķ Danmörku reynist ennžį slęm haustiš 2003 vęri mögulegt aš keyra Holtsmślabśiš eitt įr enn eša įriš 2004, og žį meš nżjum högnum. Ef stašan veršur hins vegar góš haustiš 2003 og innflutningur raunhęfur įriš 2004 er möguleiki aš selja allt śt śr bśinu og högnana lķka haustiš 2003.

 

Žaš veršur aš teljast mjög spennandi kostur aš flytja inn hvolpa viš frįfęrur og ala žį hér į landi. Aš žessu vill Fagrįš stefna įriš 2004 og žį helst innflutningi hvolpa frį Danmörku. Noregur kemur einnig vel til greina, og leggur Fagrįš til aš lögš verši vinna ķ aš skoša möguleikana į žvķ meš hlišsjón af sjśkdómaįstandi og gęšum framleišslunnar ķ Noregi. Varšandi hugsanlegan innflutning į hvolpum frį Danmörku ķ jśnķ/jślķ įriš 2004 žį koma vęntanlega ekki mörg bś til greina vegna įšurnefndra įstęšna. Žvķ vęri hęgt aš panta nś žegar hvolpa frį žeim bśum į Sjįlandi sem flutt hefur veriš inn frį įšur og komin er reynsla į.

         Fagrįš leggur žvķ til aš fluttir verši inn til prufu hvolpar viš frįfęrur įriš 2004 og žeir settir aš Teigi ķ Vopnafirši. Einnig mį benda į aš ef stašan į mišju įri 2003 veršur sś aš lķklegt geti talist aš kaupa megi dżr ķ miklu magni frį Danmörku og/eša Noregi sumariš 2004 er mögulegt aš selja allt śt śr hśsinu ķ Holtsmśla viš frįfęrur įriš 2003 og spara žannig peninga. Žaš er žó mikilvęgt aš žaš verši ekki gert nema öruggt sé aš hęgt verši aš bjóša aftur upp į dżr til sölu įriš 2004. Einnig veršur aš teljast kostur aš prófa fyrst aš flytja inn hvolpa aš Teigi įšur en allt er pelsaš nišur ķ Holtsmśla og fį žannig reynslu į innflutning hvolpa.

Samhliša žessu leggur Fagrįš til aš bęndum verši bošiš upp į aš kaupa minkahögna eftir pörun frį Danmörku nś ķ vetur og žeir žį geymdir į Teigi ķ Vopnafirši įsamt žeim högnum sem Grįnumóar ehf. myndu einnig kaupa og geyma žar.

Ekki er talin žörf į aš bjóša upp į innflutning į ref įriš 2003 en stefna aš innflutningi į högnum eftir pörun įriš 2004.

Mikilvęgt er aš žessi įętlun verši endurskošuš į nęsta įri meš hlišsjón af frjóseminni ķ Holtsmśla og žeirra möguleika sem viš höfum į hvolpakaupum ķ Noregi og/eša Danmörku.

 

3.      Einar lagši fram tölur um framfarir ķ gęšum og stęrš ķslenskra minkaskinna sem seld voru ķ Kaupmannahöfn į sķšasta söluįri. Ķ stuttu mįli eru framfarir ķ bęši gęšum og stęrš brśnu litanna nokkrar milli įra, og ķ raun heldur meiri en Fagrįš reiknaši meš aš raunhęft vęri aš nį. Ķ scanblack eru framfarir ķ stęrš töluveršar en nįnast algjör kyrrstaša ķ hįragęšum. Žótt framfarirnar séu ķ raun meiri ķ heildina en gert var rįš fyrir er ljóst aš töluvert er enn ķ land, en eitthvaš viršist nś vera aš hęgja į framförunum ķ Danmörku. Viš eigum enn töluvert ķ land meš aš nį žeim, en ef framfarir į nęstu 3 įrum verša įlķka og žęr hafa veriš hér ķ brśnu litunum į milli sķšustu tveggja įra mun draga verulega saman meš okkur og žeim.

         Einnig lagši Einar fram frumdrög aš sundurlišun į skinnaflokkun į milli fóšurstöšvasvęša. Viršast mestu framfarirnar vera į Sušurlandi og ķ Vopnafirši.

         Var Einari fališ aš kynna žetta allt fyrir bęndum nś ķ haust og vekja žannig įhuga žeirra į stöšu framleišslunnar og fį žį til aš gera enn betur heima į sķnum bśum.

 

4.      Rętt var um skinnasżningareglurnar. Var įkvešiš aš reyna aš fį žęr reglur sem gilda eiga ķ Danmörku nś ķ vetur og gefa žęr śt til bęnda hér ekki seinna en um mįnašamótin október/nóvember.

 

5.      Rętt var um ķslenska sölulistann eša hitlistann eins og hann er oftast nefndur. Var įkvešiš aš Fagrįš skuli įr hvert įkveša hvaša reglur skuli gilda um listann. Ķ įr skulu eftirfarandi reglur gilda:

 

Halda skal ašskildum listum frį CFC og FFS.

 

Reglur um upptöku į hitlistann.

1.            Minkabęndur skulu hafa tekiš blóšprufu og vera lausir viš vķrussjśkdóminn plasamacytose.

2.            Įriš 2002 veršur birtur listi um scanblack, wildmink, mahogany, hvķtt og safķr. Ķ ref skal birta lista meš blįref og shadow.

3.            Til aš fį aš vera meš į listanum meš höfušlitategundunum scanblack, wildmink og mahogany žarf viškomandi aš framleiša fleiri en 100 högnaskinn ķ viškomandi litartegund. Ķ hvķtmink er krafan aš framleiša fleiri en 50 högnaskinn og į listanum um safķr eru lįgmarkskröfur 25 skinn. Ķ blįref og shadow skulu viškomandi framleiša minnst 50 skinn.

 

6.      Einar skżrši frį žvķ aš fyrirhugaš vęri aš fį mann til landsins ķ haust og kenna/rifja upp flokkun lķfdżra. Samhliša žvķ verša fundir meš bęndum į viškomandi svęšum um stöšu framleišslunnar, skżrsluhald og margt fleira. Voru fundarmenn įnęgšir meš žessa įętlun, en reiknaš er meš aš fariš verši af staš ķ sķšustu viku október og yfirferšinni lokiš um 5 nóvember. Rętt var töluvert um kostnaš viš svona feršir og var samžykkt aš nota aš hluta peninga śr skżrsluhaldssjóši lošdżraręktarinnar til aš kosta žessa kynbótakennslu.

 

7.      Rętt var um rekstrarleišbeiningar ķ lošdżrarękt. Voru fundarmenn sammįla um mikilvęgi žeirra. Inn į fundinn kom lķka Siguršur Eirķksson, nżrįšinn hagfręšingur BĶ. Var įkvešiš aš Einar og Siguršur stęšu fyrir nįmskeišum ķ rekstri bśa į fyrri hluta nęsta įrs. Einnig var žeim fališ aš žróa samanburšarlķkan til rekstrargreininga ķ lošdżrarękt. Einnig var Einari fališ aš kynna sér skošun bęnda į žessu og kanna hvort žeir noti almennt Bśbót eša önnur bókhaldsforrit.

 

8.      Rętt var lauslega um žann fjįrhagsvanda sem įkvešinn hópur lošdżrabęnda į ķ. Telur Fagrįš žaš ekki heyra til sķn aš įlykta ķ žeim mįlum, en vonast til žess aš lausn finnist į vanda žessara manna.

 

Fundi slitiš kl: 17:00

Einar Einarsson

 

 

 

 

Listi yfir bestu bśin mišaš viš framleišslu įrsins 2001 samkvęmt reglum Fagrįšs ķ lošdżrarękt. Eingöngu er um aš ręša ašila sem selja hjį CFC.

 

 

 

Sęti

 

Scanblack

Fjöldi

 skinna

% fyrsta fl.

skinn

 

Gęši

 

Stęrš

Hrein-

leiki

 

Litur

 

Stig

1

Įsgerši ehf .

255

80

118

102

98

101

3762

2

Björgvin og Rśna Torfastöšum

507

63

103

103

102

101

3707

3-4

Stefįn og Katrķn Įsaskóla

474

75

104

108

97

99

3699

3-4

Žel ehf. Saušįrkróki

624

71

104

103

101

102

3699

5

Félagsbśiš Engihlķš Vopnafirši

140

71

114

102

97

98

3694

6

Bjarni Stefįnsson Tśni

120

66

110

98

102

102

3687

7

Uršarköttur ehf. Syšra-Sköršugili

347

75

98

107

100

100

3683

8

Rįndżr ehf. Grenivķk

403

65

102

103

99

99

3645

9

Jón Siguršsson Mel

227

59

97

102

101

99

3623

10

Bęndaskólinn Hvanneyri

145

81

109

90

103

103

3619

 

 

 

Scanbrown

Fjöldi

 skinna

% fyrsta fl.

skinn

 

Gęši

 

Stęrš

Hrein-

leiki

 

 

 

Stig

1

Félagsbśiš Engihlķš Vopnafirši

250

71

116

104

101

 

2969

2

Björgvin og Rśna Torfastöšum

384

79

112

103

101

 

2936

3

Lošdżrabśiš Skįlanesi Vopnafirši

302

85

104

103

106

 

2905

4

Stefįn og Katrķn Įsaskóla

840

76

104

106

99

 

2888

5

Žel ehf. Saušįrkróki

1339

77

108

101

99

 

2863

6

Sigžór Žórarinsson Langholti

289

81

95

103

104

 

2828

7

Sveinn Ślfarsson Ingveldarstöšum

419

68

104

100

98

 

2809

8

Uršarköttur ehf. Syšra-Sköršugili

236

70

95

105

99

 

2806

9

Grįnumóar ehf. Holtsmśla

110

77

105

99

98

 

2805

10

Jón Siguršsson Mel

300

77

103

99

100

 

2796

 

 

 

 

 

Scanglow

Fjöldi

skinna

% fyrsta fl.

skinn

 

Gęši

 

Stęrš

Hrein-

leiki

 

 

 

Stig

1

Björgvin og Rśna Torfastöšum

557

71

113

103

100

 

2931

2

Félagsbśiš Engihlķš Vopnafirši

669

68

106

107

99

 

2920

3

Stefįn og Katrķn Įsaskóla

1187

71

105

107

100

 

2918

4

Elķs Mįsson Vopnafirši

102

87

106

106

100

 

2913

5

Įsgerši ehf.

302

78

104

105

99

 

2875

6

Grįnumóar ehf. Holtsmśla

283

78

105

101

101

 

2851

7

Žel ehf. Saušįrkróki

2414

74

106

101

100

 

2845

8

Lošdżrabśiš Skįlanesi Vopnafirši

544

71

102

104

98

 

2838

9

Rįndżr ehf. Grenivķk

553

74

98

104

101

 

2829

10

Uršarköttur ehf. Syšra-Sköršugili

671

72

95

104

100

 

2794

 

 

Mahogany

Fjöldi skinna

% fyrsta fl.

skinn

 

Gęši

 

Stęrš

 

 

 

 

Stig

1

Félagsbśiš Engihlķš Vopnafirši

203

78

118

104

 

 

2092

2

Stefįn og Katrķn Įsaskóla

848

74

111

107

 

 

2078

3

Björgvin og Rśna Torfastöšum

661

87

110

105

 

 

2047

4

Lošdżrabśiš Skįlanesi Vopnafirši

114

74

112

103

 

 

2033

5

Žel ehf. Saušįrkróki

1174

77

110

102

 

 

2017

6

Įsgerši ehf.

145

84

110

99

 

 

1974

7

Rįndżr ehf. Grenivķk

402

71

102

103

 

 

1957

8

Uršarköttur ehf. Syšra-Sköršugili

427

78

98

104

 

 

1954

9

Jón Siguršsson Mel

379

78

103

100

 

 

1939

10

Bjarni Stefįnsson Tśni

361

72

103

99

 

 

1932

 

 

 

 

Hvķtt

Fjöldi skinna

% fyrsta fl.

skinn

 

Gęši

 

Stęrš

 

Stig

1

Björgvin og Rśna Torfastöšum

199

67

136

103

3019

2

Lošdżrabśiš Skįlanesi Vopnafirši

60

65

107

105

2796

3

Félagsbśiš Engihlķš Vopnafirši

287

74

102

105

2774

4

Stefįn og Katrķn Įsaskóla

63

38

106

104

2758

5

Jón Siguršsson Mel

89

30

107

100

2748

6

Žel ehf. Saušįrkróki

221

68

103

102

2746

7

Uršarköttur ehf. Syšra-Sköršugili

92

65

89

108

2686

8

Sveinn Ślfarsson Ingveldarstöšum

134

69

97

98

2670

9

Hraunbś ehf. Įrnesi

71

65

95

97

2665

10

Siguršur Hansen Kringlumżri

81

48

91

101

2649

 

 

 

Safķr

Fjöldi skinna

% fyrsta fl.

skinn

 

Gęši

 

Stęrš

 

Stig

1

Björgvin og Rśna Torfastöšum

127

63

104

103

3568

2

Félagsbśiš Engihlķš Vopnafirši

125

62

98

98

3499

3

Stefįn og Katrķn Įsaskóla

45

24

89

96

3355

 

Hvorki hafa borist hitlistar frį FFS um ref né mink. Verša žeir birtir um leiš og žeir berast./EE

 

 

Nįkvęmni ķ vigtun minka

 

Ķ sķšasta tölublaši danska pelsdżrablašsins er mjög góš grein eftir Michael Sųnderup rįšunaut ķ Danmörku. Hér į eftir birtist smį kafli śr greininni.

 

,,Mikilvęgi žess aš meta hlutina rétt mį lżsa meš dęmi um arfgengi į stęrš. Eins og Peter Berg erfšafręšingur hefur įšur sżnt fram į er hęgt aš reikna arfgengi eiginleika meš žvķ aš skoša samhengiš sem er į milli žeirra, ķ žessu tilfelli stęršar foreldranna og afkomendanna. Žaš geta allir séš mun į stórum og litlum mink. En žar sem ašalvališ fer fram, ž.e.a.s. śr mešaltalsdżrunum, getur veriš erfitt aš greina meš berum augum stęršarmuninn į dżrunum og nišurstašan veršur žvķ oft sś aš framfarirnar verša minni en ella af žvķ aš dżrin sem valin eru til įsetnings eru ekki betri en mešaltališ. Hér kemur aš vigtuninni og mikilvęgi nįkvęmrar skrįningar. Žaš fįst t.d. mun meiri framfarir ef dżrin eru vegin meš nįkvęmni upp į grömm ķ stašinn fyrir nįkvęmni upp į 100-200 gr. Segjum aš arfgengi stęršarinnar sé 10% meš sjónmati. Meš žvķ aš bśa til 5 stęršarflokka meš 100 gramma mun hjį lęšum og 200 gr mun hjį högnum er arfgengiš ca 20% mešan vigtun upp į gramm gefur arfgengi upp į ca. 40%.

            Vigti högni 200 grömmum meira en mešaltališ og lęšan sem hann parar hlutfallslega jafnmikiš yfir mešaltalsvigt allra lęša mį reikna dęmiš svona: 200 gr x 0,10 (žaš er erfanlegi hlutinn mišaš viš sjónmat sem fęrist į milli einstaklinga) = 20 gr. Eftir žriggja įra vinnu meš žessum hętti mį reikna meš aš mešalžungi högnanna hafi aukist um samtals ca. 70 gr. Sams konar śtreikningar fyrir ónįkvęmu vigtunina sem hljóp į hundrušum gęti gefiš framfarir upp į 140 gr. į sama tķmabili mešan nįkvęm vigtun upp į gramm gęfi framfarir upp į 280 gr. eša fjórum sinnum meiri framfarir en viš sjónmat. Af žessu mį sjį mikilvęgi žess aš meta hvern eiginleika sem allra nįkvęmast. Nįkvęmlega žaš sama į viš um alla ašra eiginleika sem viš metum, žvķ nįkvęmara sem matiš er žvķ stęrri verša framfarirnar.”

Ašeins aftar ķ greininni skrifar hann įfram:,, Sętti mašur sig t.d. viš aš hvolparnir sem valdir eru til įsetnings séu einungis śr 5 hvolpa gotum og fóšrar sķšan dżrin “óskipulega” yfir vetrarmįnušina žannig aš mjög fį stór got (stęrri en 7) fęšast um voriš, veršur arfgengiš į frjóseminni mjög lįgt og jafnvel 0 mešan žaš er aš öllum jafnaši 10-15%. Nišurstašan af litlum kröfum til frjósemi veršur žvķ engar framfarir en einhverjar breytingar į milli įra, hįš vešurfari og fóšrunartękni.”

 

Ekki hęgt aš stytta sér leiš...

Žaš er hęgt aš lżsa žessu į mjög einfaldan hįtt. Hrašar framfarir ķ ręktun og góš śtkoma krefjast žess aš unniš sé mjög skipulega įr eftir įr aš sama marki viš val į dżrum. Meta žarf mörg dżr og helst žarf aš reikna śt einkunnir byggšar į mati sömu eiginleika hjį öllum ęttingjum (fjölskyldueinkunn). Eiginleikana žarf sķšan aš vega saman og raša dżrunum upp śt frį žvķ vęgi sem sett er į hvern eiginleika.

            Margir bęndur velja strax viš frįfęrur ca. helminginn af hvolpunum burt. Sé vališ sterkt fyrir stęrš eftir aš bśiš er aš velja helminginn burt vegna frjósemi er hópurinn sem velja į śr fyrir gęšum ekki oršinn stór. Nišurstöšuna af žessu sé ég ķ raunveruleikanum. Bęndur hafa bętt hjį sér frjósemina og virkilega bętt viš stęrš dżranna, en hįragęšunum hefur hrakaš umtalsvert en žaš var nįkvęmlega žaš sem okkar śtreikningar sżndu aš myndi gerast ef unniš vęri eftir žessum ašferšum. Žaš er sérstaklega želiš sem er oršiš lélegra, en einnig hefur silkiįferšin minnkaš. Sem betur fer eru žó margir sem aftur eru aš byrja aš leggja vinnu ķ aš flokka.

            Mótvęgiš viš žessa vinnufreku ręktunarašferš sem hér hefur veriš lżst er aš kaupa mjög reglulega inn į bśiš góš dżr frį bśum sem leggja vinnu ķ ręktunarstarfiš og nį žannig įsęttanlegum framförum į milli įra./MS

 

 

 

 

 

Skinnasżning

 

Hin įrlega skinnasżning veršur haldin ķ febrśar, og veršur nįnar auglżst sķšar. Žaš sem hins vegar skiptir mįli nśna er aš velja sżningarskinnin. Žvķ mišur eru reglurnar fyrir įriš 2003 ekki tilbśnar, en žęr verša sendar bęndum strax og kostur er. Einu breytingarnar į žeim munu žó vera einkunnir fyrir hreinleika litarins, en vęgiš į honum minnkar lķtilega frį žvķ sem veriš hefur.

            Žaš er hverjum bónda hollt aš fara vel ķ gegnum skinnin sķn og velja sżningarskinn og žvķ ętti enginn aš lįta žetta tękifęri fram hjį sér fara og velja nś skinn til sżningar ķ öllum litum.

Einar E.

 

 

Blóšprufur

 

Hér er listi yfir žį bęndur sem sent hafa blóš til athugunar į Keldum žegar žetta er skrifaš. Listinn er birtur eins og hann kemur frį Keldum.

 

Įsgerši II ehf.

Benedikt Agnarsson, Breišstöšum Skagaf.

Bjarni Stefįnsson, Tśni Hraungeršishr.

Einar Einarsson Sköršugili

Elķs Mįsson, Hrķsum

Félagsbśiš Engihlķš, Vopnafj.

Grįnumóar ehf, Holtsmśla Skagaf

Gunnar Įrnason, Hvoll 2 Selfoss

Hraunbś ehf. Gnśpverjahr.

Jón Siguršsson, Lošdżrabśinu Mel II

Landbśnašarhįskólinn į Hvanneyri

Lošdżrabśiš Skįlanesi Vopnafirši

Steinn Logi Gušmundsson, Nešri-Dal

Pétur Ingólfsson, Skjaldžingsstöšum, Vopnafirši

Rįndżr ehf.

Rśna S. Einarsdóttir, Torfastöšum II, Grafn

Siguršur Bjarnasson, Klettabrś

Siguršur Hansen, Kringlumżri Varmahlķš

Sigžór Žórarinsson, Langholti Hraungeršishr

Stefįn Gušmundsson, Įshóli Gnśp.

Svanfrķšur Óladóttir, Žrepi Egilsstašir

Sveinn Ingimarsson, Eyralandi

Sveinn Ślfarsson, Ingveldarstašir

Žel ehf, Saušįrkróki

 

Žaš er allra hagur aš allir taki blóš.

 

 

Auglżsingar

 

 

Til sölu

Til sölu skrapari Jasopan E 3000. Ķ mjög góšu standi, notašur ķ fjórar
vertķšir. Upplżsingar ķ sķma 482 1060 eša 861 5561.

 Bjarni Stefįnsson
 Tśni

 

 

 

Óskast keypt

Óska eftir aš kaupa notaša dķsel Minkomatic fóšurvél.

Žarf helst aš vera ķ nothęfu įstandi, en einnig kemur til greina aš

kaupa vél til nišurrifs.

Nįnari upplżsingar veitir

Įlfheišur ķ sķma 437-0000 og Gušmundur rįšsmašur į Hvanneyri ķ 860-7305.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Örlög į umferšareyju

 

Tveir einstaklingar voru į ferš ķ bķlum sķnum, kona og mašur.  Slysin gera ekki boš į undan sér ķ umferšinni og bķlar žeirra skullu harkalega saman į hrašbraut einni. Lįniš lék viš žau, žau sluppu ómeidd. Konan rankar viš sér felmtri slegin, skrķšur śr bķl sķnum og segir:  "Svo, žś ert žį karlmašur, en spennandi. Og ég er kona. Vį, sjįšu bķlana okkar!   Žeir eru gjörsamlega ķ klessu, en sem betur fer slösušumst viš nś ekkert. Žetta hlżtur aš vera tįkn frį Guši um aš okkur sé ętlaš aš hittast aftur, vera vinir og bśa saman ķ friši til ęviloka."  Upp meš sér stamar mašurinn loks śt śr sér: "Ó, jį, ég er žér alveg hjartanlega sammįla!"

"Žetta hlżtur aš vera tįkn frį Guši!" hélt konan įfram, sjįšu, hér er annaš kraftaverk. Bķllinn minn er algjörlega ķ klessu en žessi vķnflaska brotnaši ekki. Guš vill örugglega aš viš drekkum žetta vķn og höldum žannig upp į lįn okkar og yndislega sameiginlega framtķš sem viš eigum ķ vęndum." Sķšan réttir hśn manninum flöskuna. Hann kinkar kolli til samžykkis,  opnar flöskuna og drekkur hana hįlfa og réttir sķšan konunni. Konan tekur flöskuna, setur tappann ķ og réttir manninum hana aftur.  Mašurinn spyr: "Ętlar žś ekki aš fį žér?" Konan svarar: "Nei. Ég held ég bķši bara eftir lögreglunni..."

 

BOŠSKAPUR SÖGUNNAR:

Konur eru MJÖG skarpar.

Ekki abbast upp į žęr.