Búnaðarlagasamningur frá 6. mars 2002
Landbúnaðarráðherra og fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, og Bændasamtök Íslands gera með sér svohljóðandi samning um verkefni samkvæmt búnaðarlögum nr. 70/1998 og framlög ríkisins til þeirra á árunum 2003 til 2007. I. KAFLI.
Almennt.
1. gr. Samkvæmt 3. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998 veitir ríkissjóður fé til verkefna á sviði jarðabóta, búfjárræktar og leiðbeiningarstarfsemi, einnig til Framleiðnisjóðs landbúnaðarins vegna atvinnuuppbyggingar í sveitum og verkefna sem stuðla að aukinni framleiðni í íslenskum landbúnaði. Öll framlög sem ríkissjóður greiðir til leiðbeiningarstarfsemi, búfjárræktar og jarðabóta skal greiða til Bændasamtaka Íslands sem annast ráðstöfun þessara fjármuna samkvæmt samningi þessum.
2. gr. Framlög ríkisins á grundvelli þessa samnings miðast fyrst og fremst við að um sé að ræða stuðning við þróunarverkefni og önnur verkefni sem stuðla að framförum í íslenskri búvöruframleiðslu og aukinni hagkvæmni í búrekstri með það að markmiði að styrkja samkeppnishæfni landbúnaðar og efla hag bænda. Meðal annars skal leggja áherslu á aukna afurðasemi, innlenda fóðuröflun og fóðurnýtingu, betra starfsumhverfi bænda, verndun umhverfis og bætta nýtingu landgæða, aukin gæði framleiðslunnar og velferð búfjár.
II. KAFLI.
Leiðbeiningarstarfsemi.
3. gr.
Ríkissjóður greiðir árlega framlög til ráðgjafarþjónustu í samræmi við markmið skv. 17. gr. og fyrirkomulag skv. 18. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998. Þjónustan greinist í tvennt, landsþjónustu á vegum Bændasamtaka Íslands og héraðaþjónustu á vegum búnaðarsambandalleiðbeiningarmiðstöðva.
Megináherslur á einstökum sviðum eru eftirfarandi:
Jarðrækt: Efling ræktunarmenningar, hagkvæm fóðuröflun með lágmarks röskun umhverfls. Viðhald framræslu, endurræktun - gras, grænfóður og korn. Markviss áburðarnotkun með tilliti til hagkvæmni, þar með talin hámarksnýting búfjáráburðar.
Garðyrkja - ylrækt: Gæðastýring með tilliti til hagkvæmni og lágmörkunar í notkun hjálparefna. Þróun raflýsingar, átak í framleiðniaukningu, lenging uppskerutíma, aukin fjölbreytni í ræktun.
Búfjárrækt: Aukin afurðasemi, fjölbreyttari og betri afurðir og hagkvæmari framleiðsla. Áframhaldandi þróun og nýting bestu kynbótaaðferða, stöðugt endurmat á ræktunarmarkmiðum með tilliti til óska neytenda og aukin þátttaka bænda í kynbótastarfi. Gæðastýring, nákvæmnisfóðrun og umhirða er tryggi velferð búfjárins.
Hagfræði og rekstrarráðgjöf: Átak í rekstrarráðgjöf á vegum Bændasamtaka Íslands og búnaðarsambanda. Þróun hjálpargagna fyrir bændur og ráðunauta til rekstrargreiningar, samanburðar og áætlanagerðar fyrir einstök bú. Áhersla lögð á tengingu við fóður- og áburðaráætlanir.
Lífrænn/vistvænn búskapur og landnýting: Kynning og ráðgjöf um lífræna og vistvæna gæðastýringu, mat á möguleikum einstakra bænda og ráðgjöf um mismunandi valkosti. Rétt landnýting og beitarstjórn eftir aðstæðum. Stuðla að líffræðilegri fjölbreytni og sjálfbærri þróun.
Byggingar og bútækni: Þróun og ráðgjöf um byggingu hagkvæmustu útihúsa með tilliti til kostnaðar, starfsaðstöðu og búfjárverndar. Stóraukin fræðsla um hagkvæmni mismunandi fjárfestingarkosta varðandi vélar og tæki.
Hlunnindi og atvinnuráðgjöf: Ráðgjöf um meðferð og nýtingu á hlunnindum sem fylgja jörðum. Hagnýting í ljósi breyttra atvinnuhátta og ráðgjöf um nýja atvinnumöguleika á lögbýlum. Hvatning til nýbreytni og mat á hugmyndum.
Árleg framlög ríkissjóðs til ráðgjafarþjónustu í milljónum króna verða sem hér segir:
| Leiðbeiningarstarfsemi | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| Rekstrarframlag BÍ | 109,0 | 107,0 | 105,0 | 105,0 | 104,5 |
| Lífeyrishækkanir BÍ | 21,3 | 21,3 | 21,3 | 21,3 | 21,3 |
| Héraðaþjónusta: |  | | | | |
| Grunnframlag - rekstur | 63,8 | 62,3 | 61,3 | 61,3 | 60,8 |
| - lífeyrishækkanir | 10,9 | 10,9 | 10,9 | 10,9 | 10,9 |
| Búrekstraráætlanir | 21,0 | 21,0 | 20,0 | 20,0 | 20,0 |
| Samtals: | 226,0 | 222,5 | 218,5 | 218,5 | 217,5 |
Ráðgjafarþjónustan hvetji bændur til að efla gæðastýringu í búrekstri sínum og haga rekstrinum þannig að hann sé sjálfbær í skilningi Brundtland-skýrslunnar.
Undir framlög til ráðgjafarþjónustu falla framlög vegna umsjónar með verkefnum skv. lögum um búfjárhald nr. 46/1991 og búnaðarlögum nr. 70/1998.
4. gr.
Landsþjónusta.
Landsþjónustan hefur, ásamt fagráðum, forystu um þekkingaröflun og skipulag leiðbeiningarstarfsins, veitir héraðsráðunautum upplýsingar og aðstoð og annast einstaklingsleiðbeiningar í þeim greinum, þar sem ekki er grundvöllur fyrir að veita sérhæfða ráðgjöf á vegum búnaðarsambanda.
Samningsaðilar eru ásáttir um, að á samningstímanum skuli leggja vaxandi áherslu á hagfræði- og rekstrarleiðbeiningar. Þá skal unnið að því að styrkja samstarf ráðunauta við rannsókna- og menntakerfi landbúnaðarins.
Landsráðunautar starfa í eftirtöldum greinum eða fagsviðum:
Jarðrækt
Garðyrkju - ylrækt
Búfjárrækt:
nautgriparækt
sauðfjárrækt
hrossarækt
svínarækt
alifuglarækt
loðdýrarækt
kynbótafræði og þróun
Lífrænn/vistvænn búskapur og landnýting
Byggingar og bútækni
Hagfræði, atvinnuþróun á lögbýlum og nýting hlunninda
Landsráðunautar sinna störfum á skrifstofu, fylgjast með og miðla innlendum og erlendum rannsóknaniðurstöðum, svara fyrirspurnum og veita fræðslu með greinaskrifum, fundahöldum og með því að halda námskeið, auk heimsókna á leiðbeiningarmiðstöðvar og til einstakra bænda eftir ástæðum hverju sinni. Þeir veita upplýsingar til almennings og eru stjórnvöldum til ráðuneytis, hver á sínu sviði.5. gr.
Héraðsþjónusta. Héraðsráðunautar veita bændum ráðgjöf og fræðslu um búskap, í samræmi við þau markmið sem að framan greinir. Þeir sinna störfum á skrifstofu og standa fyrir fræðslufundum og námskeiðum, ýmist einir eða í samstarfi við Bændasamtök Íslands eða aðrar fagstofnanir. Á samningstímanum verður lögð aukin áhersla á heimsóknir til bænda og sérhæfða einstaklingsráðgjöf, sem búnaðarsambönd/leiðbeiningarmiðstöðvar munu veita á eftirtöldum sviðum:
Jarðrækt
Nautgriparækt
Sauðfjárrækt
Hrossarækt
Landnýtingu
Hagfræði, rekstrargreiningu og áætlunum
Um fyrirkomulag einstaklingsráðgjafar í öðrum greinum mun verða samið milli Bændasamtaka Íslands og búnaðarsambanda/leiðbeiningarmiðstöðva.
Unnið skal að því á samningstímanum að færa þessa fagþjónustu saman á fáar, öflugar leiðbeiningarmiðstöðvar sem hver um sig hafi faglega burði til að veita ofangreinda þjónustu. Meðan svo er ekki, skulu búnaðarsambönd/leiðbeiningarmiðstöðvar tryggja umbjóðendum sínum aðgang að þjónustunni með samningum við aðrar leiðbeiningarmiðstöðvar eða fagstofnanir.
Framlög ríkissjóðs greiðast búnaðarsamböndum eða tilgreindum leiðbeiningarmiðstöðvum skv. ákvörðunum búnaðarsambandanna.
Eftir árslok 2005 verði framlög til héraðsþjónustu einungis greidd til leiðbeiningamiðstöðva þar sem starfa minnst 3 ráðunautar.
6. gr.
Búrekstraráætlanir.
Áhersluverkefni í ráðgjöf á vegum héraðsbúnaðarsambanda /leiðbeiningarmiðstöðva á samningstímanum skal vera gerð búrekstraáætlana fyrir einstök bú. Búrekstraráætlun skal gera til 3 - 5 ára. Markmið hennar skulu vera tímasett og mælanleg og um gerð hennar vera skriflegur samningur milli bónda og leiðbeiningarmiðstöðvar sem feli í sér reglubundna eftirfylgni ráðunautar. Áætlunin byggi á greiningu á rekstri viðkomandi bús og taki til allra fjárfestinga og
sem flestra rekstrarþátta í búrekstrinum. Fagráð í hagfræði skilgreini lágmarkskröfur til búrekstraráætlana sem búnaðarsambönd geta fengið framlög út á.
7. gr.
Greiðslur.
Árleg grunnframlög til héraðsþjónustunnar samkvæmt 3. gr. greinast í eftirfarandi þætti:
1. Uppbætur á lífeyri fyrrverandi starfsmanna búnaðarsambandanna.
2. Framlag til jöfnunar á aðstöðumun. Allt að 4 milljónum króna skal skipt milli þeirra búnaðarsambanda/leiðbeiningarmiðstöðva þar sem erfiðast er að veita bændum þjónustu sökum vegalengda og annarra náttúrulegra skilyrða. Bændasamtök Íslands ákvarða skiptinguna.
3. Að lokinni ráðstöfun samkvæmt 1, og 2. tl. skal því sem óráðstafað er skipt á milli búnaðarsambanda/leiðbeiningarmiðstöðva, að jöfnu (50/50) í réttu hlutfalli við fjölda bænda annars vegar og álagt búnaðargjald hins vegar. Árleg framlög vegna búrekstraráætlana greiðast til búnaðarsambanda/leiðbeiningarmiðstöðva eftir fjölda þátttakenda í verkefninu og umfangi verkefna.
Eftirtalin verkefni á sviði búfjárræktar skulu njóta framlaga úr ríkissjóði í samræmi við markmið í 9. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998, eins og nánar greinir í 9. gr. samnings þessa:
1. Kynbótaskýrsluhald.
2. Kúasæðingar.
3. Ræktunarstöðvar, þar með talið einangrunarstöðvar.
4. Verndun búfjárstofna, erfðanefnd búfjár.
Framlög ríkisins til búfjárræktar greinast á viðfangsefni og búgreinar eins og hér segir:
Bændasamtök Íslands ákveða nánar, í samráði við viðkomandi fagráð, skiptingu þeirra fjármuna, sem renna til framkvæmdar á kynbótaskýrsluhaldi. Enn fremur skipta Bændasamtök Íslands fjármunum til kúasæðinga milli búnaðarsambanda.
Bændasamtök Íslands bjóði fram aðstoð við endurskipulagningu á kúasæðingum með það að markmiði að lækka kostnað við starfsemina og auka þátttöku í henni.
IV. KAFLI
Þróunarverkefni - jarðabætur á lögbýlum.
10. gr.
Ríkissjóður veitir fé til verkefna samkvæmt 6. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998 sem hér segir, talið í milljónum króna:
| Ár |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
| Jarðabætur | 85 | 90 | 90 | 90 | 90 |
Í samræmi við markmið samkvæmt 6. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998 er Bændasamtökum Íslands falið að veita framlög til eftirtalinna jarðabóta á einstökum jörðum:
Nú er heildarfjárhæð í umsóknum hvers árs um framlög til einhvers þeirra verkefnaflokka, sem hér eru taldir, lægri en samningur þessi kveður á um og skal þá útdeila umframfé á því ári til annarra verkefnaflokka sem vöntun er í, og skal útdeiling miðast við að hlutfallsleg skerðing sé sem jöfnust í þeim flokkum, sem vöntun er í.
Nú er heildarfjárhæð í umsóknum hvers árs um framlög til tiltekins verkefnaflokks sem hér eru talin hærri en samningur þessi kveður á um, og skulu þá framlög til verkefna skert hlutfallslega innan flokksins.
Skilyrði þess að verkefni njóti framlags eru að um það hafi verið sótt og með því mælt af viðkomandi búnaðarsambandi eða leiðbeiningarmiðstöð. Umsóknum skal skilað til Bændasamtaka Íslands fyrir 15. nóvember vegna verkefna sem fyrirhuguð eru árið eftir. Umsóknum skal svarað fyrir l. febrúar, og skal koma fram í svarinu hvort fullt framlag verði veitt, eða hver verði lágmarksupphæð framlags, ef um skerðingu er að ræða samkvæmt 3. mgr.
Úttektir á framkvæmdum, staðfestar af viðkomandi búnaðarsambandi/leiðbeiningarmiðstöð, skulu berast Bændasamtökum Íslands fyrir 15. nóvember og skulu framlög greidd fyrir árslok. Nú ganga ekki öll framlög út á grundvelli samþykktra umsókna, til dæmis vegna þess að ekki varð af framkvæmd, og skal þá ónýttu fé deilt hlutfallslega jafnt á framkvæmdir innan hvers verkefnis, þó þannig að framlag til hvers umsækjanda sé í samræmi við reglur samningsins um hámark framlags. Nú er fé enn ónýtt og skal það þá fært til næsta árs og ráðstafað til sömu verkefna.
Ákvæði þessarar greinar skulu tekin til endurskoðunar við reglulega endurskoðun þessa samnings og þá m.a. metin staða gæðastýringar í einstökum búgreinum. Bændasamtökum Íslands er á samningstímanum óheimilt að veita framlög af því fé sem ríkissjóður veitir til jarðabóta til annarskonar verkefna en hér eru upp talin.
V. KAFLI
Framleiðnisjóður landbúnaðarins. 12. gr.
Ríkissjóður veitir fé til Framleiðnisjóðs landbúnaðarins sem starfar eftir lögum nr. 89/1966, með síðari breytingum, sem hér segir.
Landbúnaðarráðherra setur nánari verklagsreglur um viðfangsefni, og stjórnun markaðsverkefnis vegna sölu og kynningar á íslenskum landbúnaðarafurðum erlendis.
VI. KAFLI
Önnur ákvæði.
13. gr.
Samningsgögn. a. Búnaðarlög nr. 70/1998 og reglugerð um búnaðarmál,
b. Lög um fjárreiður ríkisins nr. 88/1997.
e. Lög um Ríkisendurskoðun nr. 86/1997.
14. gr.
Fjárhæðir. Fjárhæðir í samningi þessum skulu haldast óbreyttar út samningstímabilið, sbr. þó ákvæði 20. gr. um endurskoðun samnings þessa.
15. gr.
Gjaldtaka vegna veittrar þjónustu til notenda. Bændasamtök Íslands og aðrir aðilar sem fara með verkefni samkvæmt búnaðarlögum nr. 70/1998, geta tekið gjald fyrir þá þjónustu sem þau veita á grundvelli þessa samnings, sbr. heimild til slíkrar gjaldtöku í 3. mgr. 3. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998 og samkvæmt gjaldskrá sem landbúnaðarráðherra staðfestir.
16. gr.
Ákvæði hlutafélagalaga nr. 2/1995. Bændasamtök Íslands skulu vegna samnings þessa hlíta 72. og 104. gr. laga um hlutafélög nr. 2/1995, með síðari breytingum.
17. gr
Ábyrgð Fjárhagsleg ábyrgð ríkisins vegna samningsins takmarkast við þær fjárhæðir sem eru tilgreinda samningi þessum. Íslenska ríkið setur ekki tryggingar fyrir greiðslum Bændasamtök Íslands, búnaðarsambönd eða leiðbeiningarmiðstöðvar, eftir því sem við á, bera alla ábyrgð á framkvæmd samningsins. Þannig bera Bændasamtök Íslands, búnaðarsambönd eða leiðbeiningarmiðstöðvar eftir því sem við á, ábyrgð á framkvæmd samningsins gagnvart þeim sem fá framlög á grundvelli hans.
Bændasamtök Íslands auglýsa með fullnægjandi hætti og með nægilegum fyrirvara hvaða verkefni og viðfangsefni á sviði jarðabóta geta notið framlags, hver séu skilyrði þess að framlag verði veitt og annað það sem telja verður æskilegt að upplýsa væntanlega umsækjendur um, þar með talið um rétt umsækjenda og meðferð kvartana hjá samtökunum.
18. gr.
Eftirlit með samningi.
Landbúnaðarráðuneytið hefur eftirlit með framkvæmd samningsins. Bændasamtök Íslands skulu tilkynna landbúnaðarráðuneytinu hver fari með yfirstjórn framkvæmdar samningsins fyrir hönd samtakanna. Bændasamtökum Íslands er heimilt að skipa nýjan stjórnanda vegna framkvæmdar samningsins án samþykkis landbúnaðarráðuneytisins. Landbúnaðarráðuneytið skal hafa aðgang að öllum upplýsingum sem Bændasamtök Íslands skrá vegna framkvæmdar samningsins. Bændasamtökum Íslands ber að skrá hverjir eru viðtakendur framlaga sem þau ráðstafa á grundvelli þessa samnings, fjárhæð framlaga, verkefna sem framlög renna til og dagsetningu greiðslna. Bændasamtök Íslands skulu skrá sérstaklega kvartanir sem þeim berast vegna framkvæmdar samningsins og ennfremur hvaða meðferð kvartanir fá hjá samtökunum.
Bændasamtök Íslands skila árlega yfirliti til landbúnaðarráðuneytis um heildar fjárhæðir greiddra framlaga og skulu fjárhæðir vera sundurgreindar á milli verkefna eða viðfangsefna sem framlags geta notið.
Bændasamtök Íslands halda fjárreiðum sem samningur þessi nær til aðgreindum í ársreikningi frá annarri starfsemi sinni.
Verði skattskyldur hagnaður af framkvæmd samnings þessa skal verja þeim hagnaði sem eftir er þegar skattar hafa verið greiddir til verkefna samkvæmt samningi þessum.
Bændasamtök Íslands skila landbúnaðarráðuneytinu ársreikningi sem færður er í samræmi við lög um ársreikninga nr. 144/ 1994, með síðari breytingum.
Samkvæmt lögum um Ríkisendurskoðun nr. 86/1997 hefur Ríkisendurskoðun heimild til eftirlits með framkvæmd samnings þessa.
19. gr.
Meðferð ágreinings og beiting viðurlaga Vanefni Bændasamtök Íslands samningsbundnar skyldur sínar er heimilt að skerða greiðslur samkvæmt samningi þessum, enda hafi samningsaðilar fjallað um vanefndir þær sem um ræðir. Telji ráðherrar landbúnaðar og fjármála að vanefndir séu staðreyndar skal veita Bændasamtökum Íslands hæfilegan frest til úrbóta áður en ákvörðun er tekin um að skerða greiðslur.
Samstarfs- og sáttanefnd Bændasamtaka Íslands, landbúnaðarráðuneytisins og fjármálaráðuneytisins fjallar um ágreiningsmál sem upp kunna að rísa milli samningsaðila vegna samnings þessa og tekur ákvarðanir um lausn ágreiningsmála. Nefndin skal skipuð einum fulltrúa frá landbúnaðarráðuneyti, einum frá fjármálaráðuneyti og tveimur frá Bændasamtökum Íslands. Hver aðili um sig ber kostnað af sínum fulltrúum. Rísi mál út af samningi þessum skal reka það fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.
20. gr.
Gildistími og endurskoðun.
Samningur þessi tekur gildi við undirskrift hans og gildir til 31. desember árið 2007. Samningurinn kemur til endurskoðunar að tveimur árum liðnum og framlengist um tvö ár. Framlög til leiðbeiningastarfs og búfjárræktar eru sett fram miðuð við gildið 224 stig skv. launavísitölu Hagstofunnar og taka árleg framlög mið af breytingum hennar miðað við áætlaða meðalvísitölu hvers árs, í fyrsta sinn árið 2003. Framlög vegna lífeyrisskuldbindinga verða leiðrétt í samræmi við greiðslur vegna skuldbindinga Bændasamtaka Íslands og búnaðarsambanda vegna núverandi og fyrrverandi starfsmanna þeirra.
Samningur þessi er gerðu í þremur samhljóm eintökum eitt frumit skal vera í vörslu Bændasamtaka Íslands, eitt í vörslu landbúnaðarráðuneytisins og eitt í vörslu fjármálaráðuneytisins.
Reykjavík, 6. mars 2002
F.h. Bændasamtaka Íslands
  |