|
|
Vatn í legubásafjósum
Nægilegt aðgengi að góðu vatni er kúnum nauðsynlegt til þess að þær haldi góðri heilsu og skili hámarksafurðum. Vatn í legubásafjósum er yfirleitt haft í opnum trogum þar sem nokkrar kýr geta drukkið samtímis. Vatnshæðinni í troginu er stjórnað með flotholti.
Vatnstrogin eru til af mismunandi stærðum og gerðum. Þau eru yfirleitt höfð yfir flórum eða þvergöngum við enda legubásaraða til þess að vatn sullist ekki í legubása eða á fóðurgang. Mikilvægt er að trogin séu þannig staðsett að þau hindri ekki eðlilega umferð kúnna þannig að kýr geti auðveldlega komist eftir ganginum framhjá þeim kúm sem eru að drekka. Breidd þverganga með vatnstrogi þarf helst að vera u.þ.b. 3,0 metrar. Vatnstrogin mega heldur ekki vera of nálægt kraftfóðurbásum því að þá er hætt við að kýrnar fari beint frá vatnstroginu í kraftfóðurbásinn, blautar á grönum, og jata kraftfóðurbássins óhreinkast. Mælt er með því að þarna á milli séu a.m.k. 5 – 6 metrar.
Mynd 1. Kýrin stendur með framfæturna uppi á steyptu þrepi við vatnstrog í legubásafjósinu að Lambastöðum, Borgarbyggð.Trogið er við enda á tvöfaldri legubásaröð, einn bás tekinn af röðinni.
Best er að hafa fleiri en eitt vatnstrog í fjósinu þannig að kýrnar geti valið á milli drykkjarstaða. Samkvæmt aðbúnaðarreglugerð þarf að hafa minnst 8 cm lengd á vatnstrogi fyrir hverja kú í fjósinu (hámark 12 kýr á hvern lengdarmetra vatnstrogs). Vatnsleiðslan að troginu þarf að vera nægilega sver þannig að tryggt sé að alltaf sé nóg vatn fyrir hendi. Annars drekka kýrnar hreinlega ekki eins mikið og þær þurfa. Flutningsgetan þarf að vera a.m.k. 15 - 20 l/mín.
Nauðsynlegt er að hreinsa trogin af og til. Veltitrog sem hægt er að hvolfa í festirammanum er þægilegt að hreinsa. Í föstu trogi þarf að vera stór botntappi.
Til þess að koma í veg fyrir að kýrnar skíti upp í vatnstrogið eru til tvær aðferðir. Annars vegar að hafa rör 20 cm framan við brúnina á troginu; hins vegar að steypa þrep ofan á gólfið undir troginu. Þrepið á að ná u.þ.b. 30 cm fram fyrir trogið og hæð þess skal vera u.þ.b. 20 cm ( sjá mynd 2 ). Hæfilegt er að efri brún trogsins sé 70 – 80 cm yfir gangveginum eins og fram kemur á mynd 2.
Mynd 2. Snið í vatnstrog í legubásafjósi
Til greina getur komið að vera með eitt til tvö sjálfbrynningartæki á hentugum stað í fjósinu til viðbótar við vatnstrog. Ætla má eitt sjálfbrynningartæki fyrir 10 gripi í lausagöngu. Vatnslögn að slíku tæki þarf að geta flutt 10 l/mín. Best er að nota frekar stórar skálar.
Í “köldum” fjósum, þ.e.a.s. óeinangruðum byggingum, er nauðsynlegt að frostverja vatnsleiðslur og vatnstrog. Þetta má gera með því að einangra vatnslagnir og hafa hringrásardælu á vatnskerfinu. Að auki má velgja vatnið með forhitara eða leggja hitaþráð í lögnina og e.t.v. einnig í vatnstrogið.
Höfundur: Magnús Sigsteinsson, Bændasamtök Íslands, Bændahöllinni við Hagatorg, Reykjavík
Heimildir:
Hus for storfe, norske anbefalinger; Helsetjenesten for storfe, 2003
Indretning af stalde til kvæg, danske anbefalinger; Landbrugets Rådgivningscenter, 2001
Reglugerð um aðbúnað nautgripa og eftirlit með framleiðslu mjólkur og annara afurða þeirra, nr 438/2002
Grein á pdf formi |
|
|